Ο Μακρύς Γιαλός ή Μακρυγιαλός είναι χωριό του δήμου Ιεράπετρας, ενώ στο παρελθόν ανήκε στην επαρχίας Σητείας και στον ομώνυμο δήμο. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 441 κατοίκους. Απέχει από την Ιεράπετρα 24 χλμ., από τη Σητεία 35 χλμ, από τον Άγιο Νικόλαο 60 χλμ. και από το Ηράκλειο 123 χλμ. Σήμερα έχει γίνει προορισμός διακοπών.

Οι ανασκαφές έχουν φέρει στο φως μια Μινωική έπαυλη καθώς και μια έπαυλη Ρωμαϊκής περιόδου.

Ιστορικά στοιχεία

Ο Μακρύς Γιαλός ήταν ένας μικρός παραθαλάσσιος οικισμός σε φυσικό όρμο (Λιμανάκι) αποτελούμενο από λίγες αποθήκες κτισμένες στη άκρη της θάλασσας. Σε αυτές οι ντόπιοι κάτοικοι (που εκείνη την εποχή κατοικούσαν στα γύρω βουνά) αποθήκευαν προς εξαγωγή διάφορα προϊόντα όπως λάδι, σουλτανίνα, χαρούπια, σιτηρά και οικόσιτα ζώα, ενώ μέχρι σήμερα παράγεται το ξύγαλο Σητείας (ΠΟΠ). Επίσης τις χρησιμοποιούσαν για τα εισαγόμενα αγαθά, όπως λιπάσματα σιτηρά ξυλεία κλπ. Αναφέρεται για πρώτη φορά στην απογραφή του 1900, όταν ανήκε στην κοινότητα Χαντρά και είχε 5 κατοίκους, αλλά δεν αναφέρεται στην απογραφή του 1920.

Εκείνο τον καιρό ελάχιστες οικογένειες κατοικούσαν στο χωριό και μερικοί άνδρες διανυκτέρευαν όταν πήγαιναν στο ψάρεμα. Δεν υπήρχαν δρόμοι για τις μεταφορές επειδή το έδαφος είναι πετρώδες. Δεν υπήρχαν ως το τέλος του τελευταίου πολέμου, και μεταξύ του 1950 ως το 1970 οπότε το κράτος άρχισε να κατασκευάζει δρόμους. Η περιοχή ήταν πολύ φτωχή και εκείνη την εποχή ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων μετανάστευσε σε μεγάλες πόλεις, όπως το Ηράκλειο και η Αθήνα. Πολλοί επίσης πήγαν στη Γερμανία και την Αυστραλία για ανεύρεση εργασίας.

Σήμερα ο Μακρύ Γιαλός ονομάζεται όλη η ευρύτερη περιοχή του τέως Δήμου. Η τουριστική περιοχή Μακρύ Γιαλού απαρτίζεται από τους οικισμούς Μακρύ Γιαλού και Ανάληψης. Έχει κτιστεί κατά μήκος του οδικού άξονα Σητείας - Ιεράπετρας. Η περιοχή οικοδομήθηκε πολύ σύντομα μεταξύ 1980 – 1995.